Wat ze vonden in het Centraalbekken
Het Centraalbekken, officieel de Cuvette Centrale, in de Democratische Republiek Congo beslaat 145.000 km² en herbergt ’s werelds grootste bekende verzameling tropische veengebieden. In deze regio liggen het Meer Mai Ndombe, het Meer Tumba en de Ruki-rivier. Dat zijn plekken waar uitgebreid veldwerk is gedaan, en waar de menselijke bewoning beperkt is tot enkele kleine, verspreide nederzettingen.
De meren staan bekend om hun donkergekleurde water, veroorzaakt door hoge niveaus van opgeloste organische koolstof uit afbrekend plantenmateriaal. Tijdens drie onderzoeksreizen in de afgelopen vier jaar, met uitgebreide metingen in 2022, 2024 en 2025, ontdekten onderzoekers dat deze waterlichamen supersaturatie van kooldioxide (CO2) vertonen. Met andere woorden: de CO2-concentraties waren uitzonderlijk hoog, waardoor grote hoeveelheden gas vrij naar de atmosfeer ontsnappen.
Resultaten en methode
Laboanalyses lieten een verrassend groot aandeel zien van anorganische koolstof met een leeftijd tussen 2.170 en 3.500 jaar. De eerste analyses gingen uit van moderne koolstof, maar toen bleek dat ongeveer 40% van het monster millennia oud was, deden de onderzoekers uitgebreider onderzoek. Ze gebruikten geavanceerde spectrometrie om modern en oud koolstof van elkaar te onderscheiden.
Onder leiding van Travis W. Drake, een koolstof-bio-geochemicus aan de ETH Zürich, wijzen de resultaten erop dat microben veenkoolstof afbreken tot CO2 en methaan, die vervolgens uit het water in de atmosfeer ontsnappen. Zoals Drake opmerkte: “We waren erg verbaasd, want we gingen er volledig van uit dat de kooldioxide modern zou zijn.”
Wat dit kan betekenen voor de toekomst
De studie roept belangrijke vragen op over de stabiliteit van deze immense koolstofvoorraden. Een grote zorg is hoe klimaatverandering dit proces kan beïnvloeden. De onderzoekers waarschuwen dat bij toekomstige droogte “dit exportmechanisme zou kunnen versnellen, mogelijk deze enorme koolstofreservoirs van een sink naar een belangrijke bron voor de atmosfeer kantelen”, aldus Travis Drake. Ze willen verder onderzoek doen naar de mechanismen achter deze koolstoflekken en nagaan of dit wijst op grootschalige destabilisatie van veengebieden wereldwijd.
De studie benadrukt de dringende noodzaak van verder onderzoek naar deze complexe ecosystemen. Wetenschappers zijn van plan water uit de veengebieden van het Congo-bekken te analyseren om microbiële processen en oxidatiesnelheden te kwantificeren, noodzakelijke stappen om te bepalen of de waargenomen lekkages natuurlijk zijn of een teken van instabiliteit in koolstofvoorraden.
Hoewel de ecosystemen nu nog relatief ongerept zijn, geven de bevindingen aan dat zelfs kleine veranderingen in lokale omstandigheden grote gevolgen kunnen hebben voor de mondiale koolstofcyclus. Blijvende betrokkenheid bij deze wetenschappelijke ontdekkingen is belangrijk voor het begrijpen en aanpakken van de uitdagingen van klimaatverandering.
