Persoonlijkheid verandert op onverwachte manieren
De gedachte dat persoonlijkheid stabieler wordt naarmate je ouder wordt, wordt door verschillende psychologen ter discussie gesteld. Peter Borkenau, van de Martin Luther University Halle-Wittenberg, zegt: “Mensen hebben de neiging betrouwbaarder en vriendelijker te worden met de leeftijd, maar hun openheid voor nieuwigheid daalt tegelijkertijd.” Onderzoek van de Freie Universität Berlin bevestigt dit en laat zien dat persoonlijkheid bij ouderen kan veranderen met een snelheid die vergelijkbaar is met die van jonge volwassenen.
Het tijdschrift Journal of Personality and Social Psychology (een wetenschappelijk tijdschrift) ondersteunt deze bevindingen en stelt dat ontwikkelingspatronen bij oudere volwassenen anders kunnen zijn dan bij jongeren. Rodica Damian, PhD aan de University of Houston, benadrukt dat sommige eigenschappen redelijk consistent blijven: “De rangordes blijven vrij consistent. Mensen die op 16 jaar meer consciëntieus zijn dan anderen van hun leeftijd, zullen waarschijnlijk op 66 jaar ook meer consciëntieus zijn dan anderen.”
Sociale druk en de paradox van consistentie
Veranderingen in gedrag bij oudere volwassenen zijn vaak eerder onthullingen dan volledige omwentelingen. Het leven legt minder verplichtingen op: pensionering, lege huizen en veranderde sociale kringen geven meer ruimte om te doen wat echt bij je hoort. De sociale druk die eerder bepaald wat gepast gedrag was, verzwakt, waardoor verborgen kanten zichtbaar worden.
Iemand kan bijvoorbeeld jarenlang zijn mond houden of zich helemaal op werk richten. Als die prestatiedruk wegvalt, kan de echte houding naar voren komen. Het boeddhistische onderscheid tussen “het ware zelf” en “het sociale zelf” speelt hier een rol. In het dagelijks leven worden er vaak maskers gedragen, maar zodra de noodzaak wegvalt, kun je die afleggen.
Echt jezelf blijven als je ouder wordt
Naarmate mensen ouder worden, kunnen ze positiever en enthousiaster worden. Sommigen pakken hobby’s op die ze jaren hadden laten liggen, zonder zich druk te maken over oppervlakkige oordelen van anderen. Persoonlijke verhalen laten zien dat die onthullingen niet altijd negatief zijn. Zoals een tante die op Facebook bekendstond om haar complottheorieën: sommige ouderen laten juist unieke, soms excentrieke maar wel authentieke kanten zien.
Wat betekent dit voor jongere generaties? Inzichten uit het boek “Verborgen geheimen van het boeddhisme: hoe te leven met maximaal effect en minimaal ego” van de auteur (die ook vader is) kunnen een gids bieden. Ze moedigen aan om stap voor stap authentieker te worden, terwijl je nog emotioneel flexibel bent en er rustig mee om kunt gaan.
Het kijken naar zijn dochter heeft de verslaggever doen nadenken over de waarde van echt leven. De natuurlijke ongedwongenheid in het gedrag van kinderen kan inspireren. In de woorden van Rodica Damian: “We worden consciëntieuzer wanneer het leven meer eisen begint te stellen.” De vraag blijft: blijven we dingen inslikken, of geven we onszelf nu al toestemming om ons authentieke zelf te laten zien? Uiteindelijk kies je zelf welk pad je volgt.
