Intrinsieke motivatie en het interne validatiesysteem
Veel mensen halen hun identiteit uit externe bevestiging, maar het ontbreken daarvan kan de intrinsieke motivatie juist versterken. Edward Deci en Richard Ryan, de bedenkers van de Zelfdeterminatietheorie, zeggen dat inconsistente externe bevestiging leidt tot zelfgestelde maatstaven. Onderzoek van Keise Izuma aan de Universiteit van Cambridge ondersteunt dit: het striatum (een hersengebied dat reageert op sociale lof) is minder actief bij mensen die niet regelmatig lof hebben ervaren. Dat wijst erop dat lof voor deze groep minder belonend is wanneer het geen vast onderdeel van hun opvoeding was.
Een persoonlijke anekdote en bewustwording
Een paar jaar geleden kreeg de verteller een compliment van een gerespecteerde mentor — hij noemde hem “een van de meest vindingrijke mensen” waarmee hij had gewerkt. In plaats van blijdschap riep het compliment juist een reeks kritische innerlijke overpeinzingen op. Enkele weken later realiseerde de verteller zich dat zijn interne systeem het compliment had afgewezen, wat laat zien hoe diep zulke bevestigingsmechanismen kunnen zitten.
Wat je ziet in gedrag en in de maatschappij
Mensen die als kind weinig lof kregen, laten vaak opvallende zelfredzaamheid zien en zijn niet snel bezig met het binnenhalen van complimenten. Op het werk wordt die houding vaak gezien als zelfvertrouwen of stille kracht. In persoonlijke relaties kan hetzelfde gedrag echter problemen geven: moeite om emotionele nabijheid toe te laten en de neiging om externe geruststelling als irrelevant weg te wuiven.
De paradox van zelfredzaamheid
De voordelen van een intern validatiesysteem zijn duidelijk: zulke mensen kunnen zichzelf objectief beoordelen en bijsturen zonder afhankelijk te zijn van anderen. Professioneel levert dat vaak weinig behoefte aan toezicht op. Tegelijkertijd kan het leiden tot terugtrekking, isolement en lastige relaties, juist omdat de beleving van anderen wél belangrijk is in persoonlijke banden.
Wat theorieën en cultuur hierover zeggen
De Zelfdeterminatietheorie van Deci en Ryan en de Zelf-verificatietheorie van William Swann bieden verklaringen voor het gedrag van mensen die weinig lof kregen. De eerste theorie legt uit dat afwezige lof de intrinsieke motivatie kan verhogen; de tweede stelt dat mensen feedback zoeken die aansluit bij hun zelfbeeld (zelfbeeld), zelfs als die feedback negatief is.
Ook cultureel speelt het mee. Ouders die zelf weinig lof kregen, kunnen die gewoonte onbewust doorgeven aan hun kinderen. Die houding komt niet per se voort uit koelheid, maar is vaak een overgeërfde emotionele gewoonte.
Tot slot
Onderzoek naar lof en zelfredzaamheid onthult een boeiende dynamiek tussen externe bevestiging en persoonlijke ontwikkeling. Afwezigheid van lof kan leiden tot sterke interne motivatie en zelfstandigheid, maar brengt ook uitdagingen met zich mee in emotionele en relationele sfeer. Hoewel het interne validatiesysteem als een superkracht kan werken, kan het ook isolerend zijn. Het begrijpen van deze balans en het ontwikkelen van strategieën om effectieve, consistente feedback te geven, is belangrijk voor welzijn, zowel op persoonlijk als op professioneel vlak.
