Colorectale kanker hoort tot de meest voorkomende kankersoorten in westerse landen. Ongeveer 80 procent van het risico wordt toegeschreven aan omgevingsfactoren, zoals welke bacteriën in de darm aanwezig zijn. Een internationaal team van onderzoekers, met de Deense microbioloog Flemming Damgaard van het Odense University Hospital, richtte zich op de bacterie Bacteroides fragilis en het mogelijke verband met colorectale kanker. Hun belangstelling ontstond omdat deze bacterie vaak bij de ziekte wordt aangetroffen.
Virussen die in darmbacteriën leven
Het team keek niet alleen naar de bacteriën zelf, maar ook naar de virussen die in die bacteriën voorkomen, de bacteriofagen (virussen die bacteriën infecteren). Door genetische sequencing van darmbacteriën uit te voeren, stuitten ze op een tot nu toe onbekend virus dat vaak samen optrad met Bacteroides fragilis bij patiënten met colorectale kanker. Opvallend was dat mensen met deze kankersoort twee keer zo vaak hoge niveaus van deze bacteriofaag hadden.
Eerst deden ze de analyse op een kleine groep en daarna bevestigden ze de bevindingen in een grotere cohort van 877 personen. Flemming Damgaard zegt hierover: “We hebben een virus ontdekt dat nog niet eerder is beschreven en dat nauw verbonden lijkt te zijn met de bacteriën die we vinden bij patiënten met colorectale kanker.”
Hoe complex het darmmicrobioom is
Het darmmicrobioom is buitengewoon complex en beïnvloedt allerlei processen in het lichaam. Het aantal en de verscheidenheid aan bacteriën in de darm zijn enorm, waardoor onderzoekers het eerder lastig hadden om duidelijke verbanden te vinden. Zoals Damgaard het omschrijft: “Vroeger was het alsof je naar een naald in een hooiberg zocht.” De nieuwe aanpak, kijken naar de virussen binnen die bacteriën, kan nieuwe inzichten opleveren.
De gevonden bacteriofaag zou mogelijk als biomarker kunnen dienen voor vroege opsporing van colorectale kanker. Er zijn plannen om te onderzoeken of dit virus gebruikt kan worden in diagnostische tests, bijvoorbeeld ontlastingstests, om mensen met een verhoogd risico op te sporen.
Kijken naar de toekomst
Het onderzoek bevindt zich nog in een vroeg, experimenteel stadium, maar het wijst de weg naar vervolgstudies. Er is meer werk nodig om te begrijpen hoe Bacteroides fragilis en het virus met elkaar omgaan en om vast te stellen of deze bacteriofagen bijdragen aan het ontstaan van kanker of alleen maar aanwijzers zijn van andere veranderingen in de darm.
De resultaten, gepubliceerd in het tijdschrift Communications Medicine, vormen een belangrijke stap in de zoektocht naar nieuwe behandel- en preventiestrategieën voor colorectale kanker. Of het virus een oorzaak is of juist een gevolg van andere veranderingen, zal de tijd moeten uitwijzen. Wel opent dit onderzoek de deur naar veelbelovend vervolgonderzoek dat mogelijk de gezondheid van vele mensen wereldwijd kan verbeteren.
