Gramma’s leven en wat ze betekende
Gramma werd geboren op de Galápagos-eilanden in de late 19e eeuw en kwam in de Verenigde Staten terecht via de Bronx Zoo (New York) in de late jaren 1920 of begin jaren 1930. Bijna een eeuw lang was ze een van de vaste gezichten van de San Diego Zoo, waar ze een rustig en zachtaardig leven leidde.
Haar dagen bestonden uit lange dutjes, het eten van favoriete lekkernijen zoals Romeinse sla en cactusvrucht, en gemoedelijke ontmoetingen met bezoekers. Ze was meer dan een bezienswaardigheid; ze raakte het leven van veel mensen, zoals Cristina Park, die op 3- of 4‑jarige leeftijd op de rug van een schildpad zat (een praktijk die tegenwoordig niet meer is toegestaan). Zulke ervaringen brachten mensen als Cristina ertoe zich meer te verdiepen in natuurbescherming en soortenbehoud.
Wat ze meemaakte en hoe ze zo oud werd
Gedurende haar lange leven heeft Gramma enorme veranderingen gezien, van twee wereldoorlogen tot de opkomst van smartphones. Ze overleefde meer dan 20 Amerikaanse presidenten. Haar lange levensduur is te verklaren door biologische eigenschappen zoals een traag metabolisme, dikke schildplaten voor bescherming en het vermogen om voedsel en water op te slaan.
Galápagos reuzenschildpadden worden vaak gezien als “natuurlijke tijdmeters”. Wetenschappers bestudeerden soortgenoten zoals Harriet, een andere schildpad die ongeveer 175 jaar werd en in 2006 in Australië stierf. Zulke voorbeelden tonen zowel de veerkracht als de kwetsbaarheid van deze oude dieren, die ondanks hun leeftijd te maken hebben met moderne bedreigingen zoals verlies van leefgebied en klimaatverandering.
Bescherming en vooruitzichten
Er zijn 15 erkende soorten of ondersoorten van Galápagos reuzenschildpadden; drie daarvan worden als uitgestorven beschouwd. De overige variëren qua status van “kwetsbaar” tot “kritiek bedreigd”. Het behoudsprogramma “Giant tortoise restoration in the Galápagos Islands”, geleid door de Galápagos Conservancy en het Galápagos National Park, heeft sinds het midden van de jaren 1960 meer dan 10.000 jonge schildpadden succesvol teruggeplaatst in het wild. Dergelijke toegewijde inspanningen zijn nodig om te zorgen dat deze majestueuze dieren niet verdwijnen.
In de Verenigde Staten werken dierentuinen verder aan hoopgevende initiatieven via fokprogramma’s. In april 2025 kondigde de Philadelphia Zoo aan dat ze vier kritisch bedreigde westelijke Santa Cruz Galápagos-schildpadden had uitgebroed, en in juni 2025 meldde Zoo Miami dat een 135 jaar oude schildpad genaamd Goliath voor het eerst vader was geworden.
Het verhaal van Gramma werkt zowel als herinnering als als inspiratie: het benadrukt waarom we zulke iconische soorten moeten beschermen en ervoor moeten zorgen dat ze ook toekomstige generaties blijven raken, misschien zelfs tot 2200 en daarna.
